Toegangschirurgie

 

IMPLANTEERBAAR POORTSYSTEEM (Port-A-Cath)

 

Uw ziekte maakt het nodig dat u regelmatig geneesmiddelen moet krijgen, die we rechtstreeks in een groot bloedvat (centrale vene) toedienen.

De arts kan in overleg met u beslissen om  een implanteerbaar poortsysteem te laten plaatsen.  Deze poort kan men dan veelvuldig aanprikken met een daarvoor geschikte naald en zo het infuus met geneesmiddel rechtstreeks in het centraal bloedvat toedienen. 

Waarom een poortsysteem?

 

Mogelijke fysische redenen:

  • U hebt minder goede perifere venen (kleine aders in de arm).
  • Verschillende bloedvaten zijn al te zeer belast en beschadigd.
  • We willen u de pijn besparen die veelvuldig aanprikken op dezelfde plaats met zich meebrengt
  • U behoudt uw volledige mobiliteit.

 

Mogelijke therapeutische redenen:

  • Bepaalde produkten zijn te irriterend voor de aders ter hoogte van de armen.
  • Te vaak toedienen van infusen (perfusies) veroorzaakt pijn aan de injectieplaats.
  • Te vaak aanprikken van hetzelfde bloedvat veroorzaakt huidirritatie, roodheid en zwelling.
  • Een infuustherapie van langere duur is noodzakelijk.

 

Mogelijke psychische redenen:

  • De nazorg is eenvoudig en de kans op complicaties is minimaal.
  • U blijft mobiel en kan u dagelijks leven gewoon hervatten.  U kan thuis worden verzorgd in uw vertrouwde omgeving.


Wat is een implanteerbaar poortsysteem?

Het implanteerbaar poortsysteem bestaat uit twee delen, namelijk een toegangspoort en een katheter.


  1. De toegangspoort is een driehoekvormig titanium reservoir , die voorzien is van een zelfsluitend siliconenmembraan.
  2. Vanuit de poort vertrekt een soepele katheter waarvan de tip in een groot bloedvat in de richting van het hart wordt gebracht.
     


 

Plaatsen van een poortsysteem

Waar wordt het poortsysteem ingeplant?

Het systeem wordt volledig onder de huid geplaatst en wordt meestal in de borststreek (onder het sleutelbeen) ingeplant, zodat de leiding (katheter) naar het bloedvat zo kort mogelijk is.  Het is de bedoeling dat de poort niet opvalt en dus zo weinig mogelijk zichtbaar is.
 


 

Hoe wordt het poortsysteem ingeplant?

De plaatsing van het poortsysteem kan zowel onder lokale (= plaatselijke) verdoving als onder een kortstondige algemene verdoving.  De ingreep duurt gewoonlijk 30 tot 60 minuten.

Methode

  1. In de huid wordt een kleine insnede gemaakt.
  2. De katheter wordt tot in het bloedvat gebracht.
  3. De toegangspoort wordt onder de huid geschoven en vastgehecht tegen de onderliggende spier.
  4. De katheter wordt aan het reservoir bevestigd.
  5. De huid wordt meestal met een nieuwe techniek (met weefsellijm) gehecht.  Er is slechts een kleine verhevenheid te zien.  Deze is bedoeld om het poortsysteem gemakkelijk te kunnen voelen en controleren.
     

De nazorg:

U hebt één of twee dunne littekens van 1 tot 4 cm lang.  Het is mogelijk dat u de dagen na de ingreep wat pijn hebt of een ongemakkelijk gevoel ter hoogte van de insnijding, uw hals of schouder.  U mag hiervoor een pijnstiller nemen op basis van paracetamol (bijvoorbeeld: Dafalgan®, Perdolan mono®, …)

Neem zeker geen pijnstillers op basis van acetylsalicylzuur (bijvoorbeeld: Aspirine®, Aspegic®, Aspro®, …)

Vermijd belasting van arm en schouder aan de kant waar de poort geplaatst is gedurende de eerste vier weken.  Vermijd eveneens bruuske zware en herhaaldelijke kleine bewegingen van de arm.

 

Indien er zich 2 knoopjes bevinden t.h.v. de uiteinden van het litteken, mogen deze

na 10 tot 14 dagen door uw huisarts of verpleegkundige verwijderd worden.  Zodra de insnijdingen geheeld en volledig droog zijn, is wondverzorging niet meer nodig.

Als daarna de huid volledig geheeld is, mag u ze gewoon wassen met water en zeep.  Een verband is nu overbodig en u mag terug baden en douchen.

U moet wel geregeld de aanprikplaats blijven nakijken.  Als ze rood of gezwollen is, moet u een arts raadplegen.
 

Aanprikken van een implanteerbaar poortsysteem

Het poortsysteem kan onmiddellijk na plaatsing worden gebruikt .

Het aanprikken moet strikt steriel (vrij van ziektekiemen) gebeuren.  Deze handeling wordt uitgevoerd met steriele handschoenen, na ontsmetting van de huid met een alcoholisch ontsmettingsmiddel en met steriel materiaal om besmetting van het systeem te voorkomen.

Om het siliconemembraam van de toegangspoort niet te beschadigen, moet bij het aanprikken altijd een naald met een Huberpunt (grippernaald) worden gebruikt.

Deze naald kan gedurende één week ter plaatse blijven, zodat een behandeling van lange duur mogelijk is.  De naald wordt gefixeerd en beschermd door een verband.

Als u het aanprikken pijnlijk vindt, kan uw arts of verpleegkundige een half uur voor het aanprikken een lokaal verdovend middel (Emla® klever) aanwenden om de huid tijdelijk te verdoven.

 

Doorspoelen en hepariniseren van het implanteerbaar poortsysteem

Om functionele problemen door klontervorming te voorkomen moet het poortsysteem na elk gebruik en minstens om de 12 weken  met 10 ml fysiologische oplossing worden doorgespoeld.  Vervolgens wordt het systeem gehepariniseerd met 4 ml heparine-oplossing (100 eenheden heparine per ml).  Hepariniseren is de medische term voor het inspuiten van de katheter met een geneesmiddel (namelijk een heparine-oplossing) om bloedstolling tegen te gaan.



Enkele belangrijke aandachtspunten

  • Er is een licht verhoogd risico op klontervorming in de bloedvaten van de arm aan de zijde van het poortsysteem: neem contact op met uw arts indien u een duidelijke zwelling en/of verkleuring van deze arm opmerkt; ook bij plotse ademnood dient u contact op te nemen met uw arts of beter naar de spoedopname komen.
  • Roodheid op de plaats van het poortsysteem en/of koorts kunnen wijzen op infectie: raadpleeg steeds uw arts.
  • Wanneer u een poortsysteem heeft, is het af te raden om preparaten met levende bacillen zoals Enterol ® te gebruiken bij diarree; bij belangrijke diarree mag meestal wel Imodium ® worden gebruikt.
  • Een bad nemen mag enkel, als het waterniveau  tot onder de borststreek reikt; een douche mag als er een waterafstotend verband type Tegaderm® werd gebruikt.  Wanneer het poortsysteem niet aangeprikt is, kan dit uiteraard wel.

 

Praktisch

  • Het dragen van een implanteerbaar poortsysteem verhindert u niet huishoudelijke taken uit te voeren.  U kan zelfs aan sport doen, hoewel u dit best eerst met de arts bespreekt.
  • Het is nuttig het kaartje “Ik ben drager van een implanteerbaar poortsysteem” altijd bij u te hebben .  Dit kaartje zal u overhandigd worden na de ingreep.
  • Bij veiligheidscontroles op luchthavens of in warenhuizen zal de poortkatheter het alarmsysteem niet activeren.  U mag gerust deze controlesystemen passeren.
  • Indien u nog vragen hebt over het dragen van een implanteerbaar poortsysteem, kan u ze met uw behandelende arts en verpleegkundige bespreken.